Skip to main content

Posts

एका मेटाफिजिकल कारस्थानाची दास्तान – १

एकदा एक नवा नवा कवी आपल्या बॅचमेटच्या गाडीतून बॅचमेटच्या इगतपुरीच्या फार्महाउसला चाललेला असतो. नवा नवा कवी आणि गाडीचा मालक हे एका प्रथितयश कॉलेजात एकत्र असतात. पुढे तिथून त्यांना नोकऱ्या लागतात. पुढे तिथून ते परदेशात जातात. पुढे तिथून ते अशा मोडला येतात जिकडे त्यांच्याकडे मुबलक पैसा जमून गेलेला असतो, त्यांचं लग्न झालेलं नसतं आणि त्यांचे आई-वडील त्यांच्याशी विकली फोनवर आणि क्वार्टरली किंवा बाय-अॅन्युअली समोरासमोर फॅमिली हॉलिडेजना भेटत असतात. मग ह्या प्रदीर्घ का-या पण मुमुक्षू अवस्थेत त्यांना त्यांचा एक सुपर सिनियर भेटतो, जो मॅरेथॉन रनर असतो आणि व्हेन्चर कॅपिटलिस्ट. त्याला भेटल्यावर गाडीवाला मित्र एथनिक ठेपले आणि आचार विकण्याचा स्टार्ट-अप काढतो आणि उरलेला मित्र, ज्याला आपण नवा नवा कवी म्हणत आहोत, तो म्हणतो, आय विल आल्सो फॉलो माय कॉलिंग, मग तो कवी बनतो.        म्हणजे तो एका कॉलेजात व्हिजीटींग शिकवायला लागतो. बाकीच्या वेळात तो कविता करू लागतो, वाचू लागतो, फिरू लागतो. मग फेसबुक अनहर्ड व्होईसेस नावाच्या पेजला तो फॉलो करतो. मग ते सगळे पेजचे लोक महिन्यातून एकदा एकेका नामचीन ठिकाणी भेटून एकमेक…
Recent posts

हंडाभर चांदण्या

मागच्या वर्षी कधी वर्तमानपत्रात, कधी फेसबुकवर मी ‘हंडाभर चांदण्या’ बद्दल वाचलं होतं. मग केवळ १०० रुपये तिकिटात आपल्या शहरातील नाट्यगृहात ‘हंडाभर चांदण्या’ बघितलं. टँकरची वाट बघणाऱ्या एका गावातल्या एका दिवसाची गोष्ट असं अत्यंत तोकडं वर्णन ह्या नाटकाचं करता येईल. बघायला सुरुवात करताना माझ्याकडे तेवढाच दुवा होता. नाटक गावाच्या वेशीत घुसतं तिथपासून मला ‘वेटिंग फॉर गोदो’ आठवत होतं. ‘हंडाभर चांदण्या’ वर गोदोचा प्रभाव आहे असं मला अजिबात वाटत नाही. गोदो ज्या पोस्ट-मॉडर्न म्हटल्या जाणाऱ्या अॅबसर्ड असण्यासाठी प्रसिद्ध आहे तशीच अॅबसर्डिटी ‘हंडाभर चांदण्या’ मध्येही आहे. पण ‘हंडाभर चांदण्या’ आणि गोदो ह्यांच्या अॅबसर्डिटीमध्ये एक महत्वाचा फरक आहे: गोदो हा सगळं आटपून, पोटभर हादडून केलेल्या सूक्ष्मतर निरीक्षणाचा, बौद्धिक आनंदाचा परिपाक असेल तर ‘हंडाभर चांदण्या’ ही मेलोड्रामा व्हायच्या शक्यतेत जाऊ शकणारा आक्रोश व्यक्त करणारी कृती आहे. अनेकांच्या जगण्याला ग्रासणारा, जगण्याच्या किमान पातळीचा प्रश्न कथेच्या केंद्रबिंदूला असताना त्याला तात्विक, भावनाविवश करण्याचा मोहमयी रस्ता टाळून अॅबसर्डिटी आणि …

काही कोरलेल्या शब्दांचे तोंड फिरवलेले देशीकरण

फेसबुकवर विद्याधर दाते ह्यांचा हा लेख वाचताना Statue of Liberty च्या खाली कोरलेल्या काही ओळी मिळाल्या. मला सुनील तांबे ह्यांनी फेसबुकवर शेअर केल्याने हा लेख मिळाला, अन्यथा मिळाला नसता. माझे मराठी भाषिक फेसबुक मित्र हे असा लेख वाचण्याची शक्यता थोडी आणि अमराठी भाषिकांना शिवाजी महाराज ह्याविषयाबाबत फारच आदर असतो/माहिती असते/ माहिती घ्यायची आवड असते हा राष्ट्रीय सांस्कृतिक सेवक वर्गाने पसरवलेला साजूक गैरसमज आहे असं असल्याने मी लेख वाचण्याची शक्यता अन्यथा फार थोडी होती. अर्थात मराठीत असा लेख प्रसिद्ध करून स्वतःचीच हानी (आणि परत लेख दुसऱ्या दिवशी मागे घ्यायची क्षुल्लक मानहानी) करून घ्यायला कोणी IE का कुबेर धजावला नसता हेही खरं आहे.

Statue of Liberty सोबत  ज्या कवितेतील ओळी कोरलेल्या आहेत ती मूळ कविता:

 The New Colossus
Emma Lazarus, 1849 - 1887

 Not like the brazen giant of Greek fame,
With conquering limbs astride from land to land;
Here at our sea-washed, sunset gates shall stand
A mighty woman with a torch, whose flame
Is the imprisoned lightning, and her name
Mother of Exiles. From he…

नंदा खरे ह्यांचे ‘उद्या’ आणि बाकीचे

नंदा खरे ह्यांचं ‘अंताजीची बखर’ मी अर्धवट सोडलेल्या पुस्तकांपैकी एक आहे. ते फारच एकसुरी तिरकस होत गेलं असं मला वाटलेलं.        ‘उद्या’ चा रिव्ह्यू मी ऐसी अक्षरेच्या दिवाळी अंकात वाचलेला. Dystopian  ह्या कप्यात परफेक्ट बसेल अशी ही कादंबरी आहे. तंत्रज्ञान, संशोधन- विशेषतः मानवी स्वभावाबद्दलचे संशोधन, विज्ञान-तंत्रज्ञानाची मोठ-मोठ्या कोर्पोरेशन्सकडे एकवटणारी माहिती, त्यांच्या प्रचंड होत जाणाऱ्या क्षमता आणि त्यातून उद्भवू शकणा-या शक्यता असं कोरडं वर्णन करता येईल. इन्टरनेटवर active असणाऱ्या, इंग्लिश-मराठीमध्ये क्लासिकच्या पलीकडे वाचणाऱ्या, व्यक्तिवादी भूमिकांशी जवळीक असणाऱ्या वाचकाला ‘उद्या’ ग्रीपिंग वाटू शकेल, हादरवू शकेल किंवा बेचिराख भावनाही देऊ शकेल. प्लॉट म्हणूनही ‘उद्या’ सरस काम करते. एकमेकांशी कमी-जास्त जुळणारे, कमी-जास्त तीव्रतेचे तुकडे हा ‘उद्या’ चा फॉर्म सुरुवातीला अडखळल्यासारखा वाटतो, पण नंतर काम करतो. मध्ये-मध्ये लेखकाची ब्लॉग किंवा निबंध वाटावीत अशी स्फुटे/प्रकरणे येतात. त्यांत आजच्या शक्यता उद्याच्या नियमित अनुभवाच्या गोष्टी कशा बनल्या ह्याची एक थीम दिली जाते. हा प्रकार मला ज…